Rok 2025 był dla Koalicji Społecznej Stop Fermom Przemysłowym czasem intensywnej pracy, rozwoju i umacniania pozycji w działaniach na rzecz społeczności wiejskich dotkniętych skutkami przemysłowej hodowli zwierząt. Nasza koalicja, wspierana przez lokalne społeczności, ekspertów i zespół, konsekwentnie podejmowała inicjatywy, które mają na celu ochronę zdrowia, środowiska, jakości życia mieszkańców oraz dobrostanu zwierząt. Poniżej przedstawiamy podsumowanie najważniejszych obszarów naszej działalności.
Wsparcie mieszkańców i interwencje administracyjne
W 2025 roku byliśmy zaangażowani w blisko 40 postępowań administracyjnych dotyczących planów lub zezwoleń na budowę ferm przemysłowych. W wielu sprawach skutecznie włączyliśmy się jako strona postępowania, wspierając mieszkańców w obronie ich praw i jakości życia. Choć wiele z tych spraw wciąż się toczy i nie znamy ostatecznych rozstrzygnięć, traktujemy je jako długofalowy proces. Będziemy nadal monitorować rozwój tych postępowań, współpracując z mieszkańcami i partnerami, by doprowadzić do satysfakcjonujących rozwiązań.
Rozbudowa zaplecza merytorycznego i zespołu
W minionym roku nasz zespół został znacząco wzmocniony. Do Koalicji dołączyły trzy nowe osoby: Paula Nowak, odpowiedzialna za komunikację w mediach społecznościowych, Marta Jarosiewicz, która obsługuje zgłoszenia od mieszkańców i współtworzy naszą obecność medialną, oraz Patryk Węgrzyn, czuwający nad sprawnym przebiegiem projektów jako project manager. Ich wkład przyniósł nową energię i skuteczność, szczególnie tam, gdzie liczy się szybka reakcja, koordynacja i obecność w przestrzeni publicznej.
Wciąż z ogromnym zaangażowaniem działają także osoby znane naszej społeczności z wcześniejszych lat: Bartek Zając, koordynujący Koalicję Społeczną Stop Fermom Przemysłowym, Antoni Lorenc, odpowiedzialny za współpracę z partnerami i udział w sejmowych komisjach, oraz Maja Kubit, prowadząca działania rzecznicze, monitorująca projekty legislacyjne i wspierająca naszą pracę na styku polityki rolnej, ochrony środowiska i planowania przestrzennego. Wzmocnienie zespołu pozwala nam systematycznie rozwijać narzędzia i wiedzę, które pomagają mieszkańcom konstruować skuteczne uwagi w postępowaniach administracyjnych, konsultacjach społecznych oraz w kontaktach z władzami lokalnymi.
Konsultacje społeczne i procesy legislacyjne
W 2025 roku aktywnie uczestniczyliśmy w konsultacjach społecznych dotyczących projektów ustaw, które mogłyby ograniczyć prawa mieszkańców w kontekście protestów przeciwko fermom przemysłowym. Wspieraliśmy lokalne społeczności w zgłaszaniu uwag do propozycji m.in. objęcia odorów rolniczych szczególną ochroną prawną oraz planowanych zmian ograniczających prawo organizacji społecznych do składania skarg kasacyjnych — kluczowego instrumentu obrony prawnej. Choć żaden z tych projektów nie został przyjęty, ich pojawienie się wywołało silną mobilizację i sprawiło, że głos społeczny był wyraźnie słyszalny w debacie publicznej.
Nasza aktywność objęła również udział w posiedzeniach komisji sejmowych — zarówno dotyczących dobrostanu zwierząt gospodarskich, jak i kwestii planowania przestrzennego. Podczas tych obrad wielokrotnie przypominaliśmy parlamentarzystom, że problemy związane z fermami przemysłowymi — takie jak odory, hałas, zanieczyszczenia i niszczenie lokalnych ekosystemów — wymagają adekwatnych regulacji, a nie kolejnych ułatwień dla przemysłu hodowlanego.
Kampanie medialne i świadomość społeczna
W mijającym roku szczególną uwagę poświęciliśmy szerzeniu świadomości o problemach związanych z przemysłową hodowlą zwierząt. Wzięliśmy udział w promocji filmu włoskiej dziennikarki i aktywistki Giulii Innocenzi „Food for Profit” — pierwszego dokumentu aktywistycznego, który kompleksowo ukazuje problemy chowu przemysłowego w całej Unii Europejskiej, również z perspektywy polskiej społeczności. Film ten przybliżył szerszej publiczności skalę wpływu ferm na lokalne społeczności oraz mechanizmy działania koncernów, a także stał się istotnym elementem debaty publicznej, szeroko opisywanym na naszym blogu.
Sukcesy procesowe i obrona praw obywatelskich
Jednym z najważniejszych wydarzeń roku była sprawa koordynatora naszej koalicji, Bartka Zająca, który został pozwany przez koncern drobiarski Wipasz po proteście w Międzyrzecu. Po niemal dwóch latach procesu sąd uniewinnił Bartka i oddalił wszystkie zarzuty, uznając, że działał w interesie publicznym. To ważne zwycięstwo nie tylko dla Bartka, ale dla wszystkich osób angażujących się w obronę praw społeczności lokalnych i ich prawa do protestu przed uciążliwymi inwestycjami.
Wspieranie ruchu lokalnego i rozwój Koalicji
Koalicja Społeczna Stop Fermom Przemysłowym nadal dynamicznie się rozwijała. Do grona współpracujących społeczności dołączyło pięć nowych grup — w tym stowarzyszenia, fundacje i inicjatywy nieformalne. To wyraźny sygnał rosnącej świadomości i mobilizacji mieszkańców wsi, którzy coraz aktywniej angażują się w obronę zdrowia, jakości życia i środowiska. Dzięki tej energii lokalne społeczności nie tylko zabierają głos w debacie publicznej, ale też mają realny wpływ na przebieg procedur administracyjnych i decyzji samorządowych.
Sukcesy lokalne i wyzwania na przyszłość
W analizowanych postępowaniach administracyjnych mogliśmy zaobserwować również konkretne osiągnięcia. W Rantach na Mazurach Wojewódzkie Samorządowe Kolegium Odwoławcze zakwestionowało decyzję o budowie fermy, wskazując na braki w analizie dowodów, wadliwy raport oddziaływania na środowisko oraz pominięcie udziału społeczeństwa. Choć sprawa nadal trwa, to orzeczenie kolegium jest wyraźnym sygnałem, że społeczna, merytoryczna argumentacja może skutecznie przeciwstawić się rutynowym decyzjom administracyjnym.
Wciąż wiele procedur nie zostało zakończonych, a praca legislacyjna nad tak kluczowymi rozwiązaniami jak ustawa odorowa czy odległościowa nie została sfinalizowana. Te regulacje, mimo poparcia społecznego, wciąż czekają na uchwalenie, co utrudnia mieszkańcom efektywną obronę przed uciążliwymi inwestycjami. Koalicja Stop Fermom Przemysłowym nie ustaje jednak w wysiłkach. Przypominamy decydentom i opinii publicznej, że polskie rolnictwo uległo ogromnej transformacji i potrzebuje adekwatnych regulacji, które będą chronić ludzi, zwierzęta i środowisko.
Historyczna zmiana: koniec hodowli zwierząt na futra w Polsce
Wspólna praca tysięcy osób — mieszkańców wsi, aktywistów i aktywistek oraz organizacji społecznych — doprowadziła do przełomowego zwycięstwa. Dzięki ogromnej mobilizacji społecznej, zaangażowaniu w kampanię i nieustannemu przypominaniu decydentom o realnych kosztach ferm futrzarskich, udało się osiągnąć cel, o który walczono wiele lat. 19 grudnia 2025 roku prezydent podpisał ustawę zakazującą hodowli zwierząt na futra w Polsce. To nie tylko efekt skutecznego rzecznictwa, ale przede wszystkim siły głosu społecznego i wytrwałości mieszkańców, którzy nie poddali się w walce o lepszą przyszłość.
Wspólny opór, wspólna sprawa
Na koniec chcemy podziękować wszystkim osobom, które zaangażowały się w działania Koalicji. Wasze protesty, zgłoszenia, udział w konsultacjach i aktywność w społecznościach lokalnych sprawiają, że ten ruch ma sens i realną moc sprawczą. W czasach, gdy próbuje się marginalizować głos społeczny i ograniczać obywatelski opór, nasza wspólna praca pokazuje, że można — i warto — się nie zgadzać.
Dziękujemy, że walczycie o wieś, która nie jest tylko przestrzenią produkcji, ale miejscem życia. O przyszłość, w której głos mieszkańców ma znaczenie, a dobro ludzi, zwierząt i środowiska nie zostaje podporządkowane interesom wielkich podmiotów.
W nadchodzącym roku nie zamierzamy zwalniać tempa. Będziemy dalej wspierać lokalne społeczności, przeciwstawiać się nieuczciwym inwestycjom, działać na rzecz zmian prawnych i wzmacniać głos tych, których zbyt długo ignorowano. Życzymy Wam spokojnych Świąt i chwili wytchnienia. A potem — widzimy się na lokalnych protestach, w Sejmie, w gminach i w mediach. Bo ta walka trwa, i nie jesteście w niej sami.
Zespół Koalicji Społecznej Stop Fermom Przemysłowym